آریا بانو - فوتبال زنان ایران در فاصله انتخابی جام ملتهای آسیا ۲۰۳۰ بیش از همیشه به نقشه راه نیاز دارد اما فدراسیون فوتبال هنوز حتی تکلیف نیمکت تیم ملی و سرنوشت پروژه تغییر نسل را روشن نکرده است.
تیم ملی فوتبال زنان ایران پس از پایان حضور در جام ملتهای آسیا ۲۰۲۶ در شرایطی وارد دوره جدیدی از فعالیت خود شده که هنوز برنامه مشخصی برای ادامه مسیر این تیم اعلام نشده است. بلاتکلیفی درخصوص کادر فنی و مشخص نبودن برنامه اردوها و دیدارهای تدارکاتی مهمترین ابهامهای پیش روی تیم ملی زنان هستند؛ تیمی که برای ادامه مسیر توسعه خود به برنامهریزی بلندمدت نیاز دارد.
تیم ملی زنان ایران که در جام ملتهای آسیا ۲۰۲۶ استرالیا برای دومینبار در تاریخ فوتبال زنان کشور حضور پیدا کرد با سه شکست به کار خود پایان داد. این تیم پس از پایان رقابتها حدود ۶ ماه در وضعیت بلاتکلیفی قرار داشت و اردوی اخیر آن نیز طبق اعلام رسانهها بیشتر با محوریت ضبط مستندی درباره اتفاقات جام ملتها برگزار شد. حالا بازیکنان به تیمهای باشگاهی خود بازگشتهاند تا برای آغاز فصل جدید لیگ برتر زنان از ۲۷ شهریور آماده شوند. در چنین شرایطی مهمترین پرسش درباره آینده تیم ملی زنان این است که فدراسیون فوتبال برای آمادهسازی این تیم تا انتخابی جام ملتهای آسیا ۲۰۳۰ چه برنامهای دارد.
فاصله تا جام ملتها فرصتی برای برنامهریزی
تیم ملی زنان ایران در سه سال پیشرو تا انتخابی جام ملتهای آسیا ۲۰۳۰ فرصت دارد که برای ساختن تیمی آمادهتر و رقابتیتر برنامهریزی کند. این فاصله زمانی میتواند برای شناسایی بازیکنان جوان، برگزاری اردوهای مستمر، انجام دیدارهای دوستانه و ایجاد هماهنگی میان نسل فعلی و بازیکنان آینده مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال نبود برنامه مشخص برای فعالیت تیم ملی زنان اهمیت این فرصت را بیشتر کرده است. تیمی که در آخرین حضور خود در جام ملتهای آسیا با سه شکست از رقابتها کنار رفت برای بهبود شرایط فنی خود نیازمند مسابقات تدارکاتی و اردوهای منظم است. چنین برنامهای باید به بازیکنان فرصت دهد در سطح بینالمللی تجربه کسب کنند و کادر فنی نیز بتواند ترکیب تیم را با توجه به شرایط بازیکنان و نیازهای فنی تغییر دهد.
در فوتبال ملی فاصله میان دو تورنمنت رسمی معمولاً زمان مناسبی برای بازسازی و آمادهسازی تیمهاست. اما استفاده از این فرصت به تصمیمگیری و برنامهریزی نیاز دارد موضوعی که در فوتبال زنان ایران هنوز درباره آن ابهام وجود دارد.
نخستین تصمیمی که باید گرفته شود
مرضیه جعفری در اردیبهشت سال گذشته هدایت تیم ملی زنان ایران را بر عهده گرفت. او که یکی از پرافتخارترین مربیان فوتبال زنان ایران محسوب میشود توانست تیم ملی را برای دومینبار به جام ملتهای آسیا برساند.
با وجود این پس از پایان جام ملتها قرارداد رسمی جعفری با فدراسیون فوتبال به سرانجام نرسیده است. او در هفته گذشته نیز اردوی تیم ملی را برگزار کرد ولی همچنان وضعیت همکاریاش با فدراسیون مشخص نیست.
این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که برنامهریزی برای یک دوره سهساله بدون تعیین تکلیف کادر فنی دشوار خواهد بود. اگر قرار است جعفری به فعالیت خود ادامه دهد باید قرارداد و مسئولیتهای او مشخص شود. اگر همکاری ادامه پیدا نکند فدراسیون باید سرمربی جدیدی را معرفی کند تا فرصت آمادهسازی تیم از دست نرود.
از سوی دیگر حضور همزمان جعفری در تیم ملی و خاتون بم نیز به یکی از موضوعات مطرح در فوتبال زنان تبدیل شده است. فصل گذشته با توجه به برگزاری جام ملتهای آسیا و لیگ قهرمانان زنان آسیا مجوز فعالیت همزمان او در هر دو تیم صادر شد. اما با آغاز فصل جدید لیگ برتر و ادامه رقابتهای باشگاهی درباره ادامه این شرایط بحثهایی مطرح شده است.
تیم «ب» برنامهای که به تصمیم اجرایی نیاز دارد
یکی از موضوعاتی که مرضیه جعفری در صحبتهای اخیر خود مطرح کرده تغییر نسل در فوتبال زنان ایران و تشکیل تیم «ب» بوده است. این ایده میتواند در صورت اجرای برنامهریزیشده به شناسایی بازیکنان جوان و ایجاد پشتوانه برای تیم ملی بزرگسالان کمک کند.
تیم ملی زنان برای حفظ روند توسعه خود نیازمند بازیکنانی است که بتوانند در سالهای آینده جایگزین نسل فعلی شوند. تشکیل تیم «ب» میتواند یکی از راههای رسیدن به این هدف باشد اما اجرای چنین طرحی نیازمند تعیین ساختار، کادر فنی، بودجه و برنامه مسابقات است.
در حال حاضر مشخص نیست این پروژه در چه مرحلهای قرار دارد و آیا فدراسیون فوتبال برنامه اجرایی مشخصی برای آن تدوین کرده است یا خیر. همچنین درباره نحوه انتخاب بازیکنان، ارتباط این تیم با لیگ برتر و زمان آغاز فعالیت آن اطلاعات روشنی اعلام نشده است.
این موضوع یکی از محورهای مهمی است که فدراسیون فوتبال باید درباره آن توضیح دهد. اگر تغییر نسل و تشکیل تیم «ب» از اهداف آینده فوتبال زنان است باید مشخص شود که این طرح چگونه و با چه منابعی قرار است اجرا شود.
نقش باشگاهها در آینده تیم ملی
فوتبال زنان ایران در سالهای اخیر با افزایش توجه باشگاهها و حضور تیمهای قدرتمندتر ظرفیت بیشتری برای رشد پیدا کرده است. خاتون بم یکی از نمونههای موفق این روند است و حضور تیمهای باشگاهی در رقابتهای آسیایی نیز نشان میدهد که فوتبال زنان ایران از نظر باشگاهی فرصتهایی برای توسعه دارد.
با این حال رشد باشگاهها به تنهایی نمیتواند جای برنامهریزی تیم ملی را بگیرد. بازیکنان برای حضور موفق در رقابتهای ملی به تجربه بازیهای بینالمللی، اردوهای منظم و هماهنگی فنی نیاز دارند.
فدراسیون فوتبال میتواند از ظرفیت لیگ برتر برای شناسایی بازیکنان جوان استفاده کند اما این روند باید با برنامه مشخص همراه باشد. در غیر این صورت ممکن است فاصله میان فعالیت باشگاهی و تیم ملی بیشتر شود و بازیکنان جوان فرصت کافی برای ورود به سطح ملی را پیدا نکنند.
از این منظر پروژه تیم «ب» و برنامه اردوهای تیم ملی میتوانند مکمل فعالیت باشگاهها باشند به شرط آنکه برای آنها ساختار و تقویم مشخصی وجود داشته باشد.
برنامه سه سال آینده و مطالبه اصلی فوتبال زنان
اکنون مهمترین موضوع در فوتبال زنان ایران مشخص شدن برنامه فدراسیون برای فاصله تا انتخابی جام ملتهای آسیا ۲۰۳۰ است. برنامهای که باید شامل وضعیت کادر فنی، اردوهای آمادهسازی، دیدارهای دوستانه و نحوه شناسایی و پرورش بازیکنان جوان باشد.
فدراسیون فوتبال باید مشخص کند که آیا برای فیفادیهای پیشرو برنامهای در نظر گرفته شده است یا خیر. همچنین باید درباره آینده پروژه تغییر نسل و تشکیل تیم «ب» توضیح دهد.
این پرسشها زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکنند که تیم ملی زنان ایران در آخرین حضور خود در جام ملتهای آسیا با سه شکست از رقابتها کنار رفت. تجربه این مسابقات میتواند مبنایی برای شناسایی نقاط ضعف و برنامهریزی بهتر باشد اما استفاده از این تجربه نیازمند تصمیمگیری و فعالیت مستمر است.