آریا بانو

آخرين مطالب

سرنوشت عجیب نخست وزیران شاه/ از اعدام به دست انقلابیون تا تبعید، فرار و مرگ در عزلت/ کدام نخست وزیرها ترور شدند؟ سياسي

سرنوشت عجیب نخست وزیران شاه/ از اعدام به دست انقلابیون تا تبعید، فرار و مرگ در عزلت/ کدام نخست وزیرها ترور شدند؟
  بزرگنمايي:

آریا بانو - از میان نخست وزیران شاه سه نخست وزیر ترور شدند: حسنعلی منصور، حاج علی رزم آرا و عبدالحسین هژیر. منصور در سال 1343، رزم آرا در اسفند 1329 و هژیر در آبان 1328 با سلاح گرم ترور شده و بعد از انتقال به بیمارستان از دنیا رفتند.

به گزارش خبر فوری، محمدرضا شاه در طول 37 سال سلطنتش با نخست وزیران مختلفی سر و کار داشت. رابطه آخرین پادشاه ایران با غالب نخست وزیران، چالشی و پرتنش بود چرا که شاه فردی اقتدارگرا بود و دوست داشت بر نخست وزیران خود کنترل داشته باشد. از آن سو، غالب نخست وزیران شاه اداره کنندگان اصلی کشور بودند و دوست نداشتند صرفا اطاعت کننده اوامر شاه باشند. برخی معتقدند حیات سیاسی شاه به دو دوره قابل تقسیم است:
الف. از شهریور 1320 تا مرداد 1332
ب. از مرداد 1332 تا بهمن 1357
مبنای این تقسیم بندی ارتباط شاه با نخست وزیران مختلف بوده است. در دوره اول، شاه با نخست وزیران مقتدری چون محمد علی فروغی و احمد قوام السلطنه و محمد مصدق سر و کار داشت که تلقی خاصی از مشروطه داشته و معتقد بودند شاه باید سلطنت کرده و سیاست و اداره کشور را به مجلس و نخست وزیر بسپرد. شاه مخالف این برداشت بود و می خواست مانند پدرش اداره کننده اصلی کشور باشد.
در دوره دوم، شاه توانست قدرت خود را بر نخست وزیران غالب کند. اگرچه برخی نخست وزیران مانند فضل الله زاهدی و علی امینی همچنان با شاه اختلاف داشته و می خواستند مستقل از اراده او عمل کنند اما اولا تلاش آنان نافرجام بود و ثانیا، آنها در اقلیت بودند و بیشتر نخست وزیران در کلیات و حتی برخی جزئیات از شاه اطاعت می کردند.
توجه به سرنوشت نخست وزیران آخرین پادشاه حکومت پهلوی جالب است. غالب این سیاستمداران سرنوشت تلخی داشتند؛ گروهی تبعید شده، گروهی از کشور گریختند، برخی در عزلت جان دادند و عده ای نیز ترور و اعدام شدند. در این گزارش قصد داریم مروری بر سرنوشت همه نخست وزیران محمد رضا شاه پهلوی داشته باشیم:
خروج از ساختار قدرت و مرگ در عزلت

آریا بانو


نخست وزیرانی که قصد مقابله با محمدرضا شاه را داشته و می خواستند قدرت او را محدود کنند یا تبعید شدند و یا آرام آرام از ساختار قدرت کنار گذاشته شده و در کنج عزلت جان دادند. مشهورترین رقیب شاه که روزگاری بزرگترین تهدید او به شمار می آمد احمد قوام السلطنه بود که چند بار نخست وزیر شاه شد اما شاه که از قدرت بیش از حد او می ترسید هر بار عزلش می کرد. با روی کار آمدن مصدق و ظهور تهدیدی بزرگتر، شاه دست به سیاستی هوشمندانه زد. او دو رقیب خود یعنی مصدق و قوام را به جان هم انداخت. نتیجه درگیری این دو، شکست قوام بود. شاه از فرصت استفاده کرد و القاب و مناصب قوام را گرفت و سیاستمدار کهنه کار عصر قاجار و پهلوی در گوشه نشینی و عزلت از دنیا رفت.
به جز قوام، علی سهیلی و فضل الله زاهدی نیز از نخست وزیرانی بودند که آرام آرام از ساختار قدرت کنار رفته و در عزلت از دنیا رفتند.
اعدام به دست انقلابیون

آریا بانو


تنها نخست وزیری که بعد از انقلاب در ایران بود و به دست انقلابیون اعدام شد امیرعباس هویدا بود. او که 13 سال نخست وزیر شاه بود، با اوج گیری انقلاب، به دستور شاه به زندان فرستاده شد تا به نوعی قربانی سلطنت شود. بعد از روی کار آمدن بختیار، همه زندانیان سیاسی از زندان آزاد شدند اما هویدا همچنان در زندان ماند. با پیروزی انقلاب اسلامی، هویدا محاکمه شد و در تاریخ 18 فروردین سال 1358 تیرباران گردید.
فرار از کشور

آریا بانو


بسیاری از نخست وزیران دوره آخر سلطنت محمد رضا شاه، پیش یا پس از پیروزی انقلاب از کشور فرار کرده و به کشورهای خارجی رفتند. شاپور بختیار، غلامرضا ازهاری، جعفر شریف امامی، جمشید آموزگار و علی امینی از جمله مشهورترین سیاستمداران عصر پهلوی دوم بودند که به مدتی به عنوان نخست وزیر فعالیت کرده بودند اما با ملتهب شدن اوضاع سیاسی ایران به کشورهای اروپایی گریختند.
تبعید

آریا بانو


ترسناک ترین رقیب محمدرضا شاه از میان نخست وزیرانش محمد مصدق بود. شاه مصدق را تهدیدی بزرگ می دانست و به همین دلیل، چند بار تلاش کرد او را از قدرت عزل کند اما مصدق طرفدارانی فعال داشت که هر بار به خیابان ها ریخته و از او حمایت می کردند. شاه نیز از قدرت مردمی او ترسیده و از تصمیمش عقب می نشست. سرانجام شاه با کمک کشورهای خارجی و ارتش علیه مصدق کودتا کرد و در 28 مرداد سال 1332 او را از قدرت کنار زد. مصدق بعد از محاکمه در دادگاه به قلعه احمد آباد تبعید شد و در همان جا از دنیا رفت.
ترور

آریا بانو


از میان نخست وزیران شاه سه نخست وزیر ترور شدند: حسنعلی منصور، حاج علی رزم آرا و عبدالحسین هژیر. برخی معتقدند گروه فدائیان اسلام مسئول هر سه ترور بوده است. منصور در سال 1343، رزم آرا در اسفند 1329 و هژیر در آبان 1328 با سلاح گرم ترور شده و بعد از انتقال به بیمارستان از دنیا رفتند.
مرگ طبیعی در زمان سلطنت شاه

آریا بانو


گروهی از نخست وزیران شاه که به نسبت سایرین، تنش کمتری با او داشته و عمرشان نیز به انقلاب اسلامی سال 57 نرسید، در زمان سلطنت شاه به مرگ طبیعی و بدون تبعید و فشار سیاسی و چالش جدی با نظام پهلوی درگذشتند. افراد زیر از جمله این سیاستمداران هستند:
محمد علی فروغی
محمد ساعد
مرتضی قلی بیات
ابراهیم حکیمی
محسن صدر
رجبعلی منصور
حسین علاء
منوچهر اقبال
اسدالله علم

لینک کوتاه:
https://www.aryabanoo.ir/Fa/News/1142110/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

«تلسکوپ فضایی جیمز وب» یک کهکشان دوردست را رمزگشایی کرد

شعر زیبای استاد هوشنگ ابتهاج

زمستان را ببر هرطور میدانی بهارش کن

طعنه گواردیولا به ستاره سیتی

این چه کار احمقانه‌ای بود انجام دادی امباپه!

پنالتی در استقلال پس از یامگا؛ بازگشت به پنجاه پنجاه!

کاراگر: شک نکنید کلوپ، لیورپول را قهرمان خواهد کرد!

حضور امیر قلعه‌نویی در ورزشگاه راه‌آهن و بازی خیریه‌ای

وزیر کار: آماده واگذاری سهام پرسپولیس به وزارت رفاه هستیم

حضور ملی پوشان فوتسال در تورنمت چهار جانبه ویتنام

واکنش بیگ‌زاده به بیانیه استقلال بعد از شکست

جنجال بزرگ استقلال در مهرآباد خنثی شد!

تمام گلهای کوین دی بروینه در جام جهانی

پیغام ویژه داوران زن بین‌المللی برای مهسا قربانی

اشتباه عجیب مدافع و دروازه‌بان ترابزون در لیگ ترکیه

خوش و بش مجتبی محرمی با کامبیز دیرباز

اشک‌های تلخ پردیس پورعابدینی برای آقای بازیگر

نوع رفتارت با آدمی که دوستش داری

لادن مستوفی با «برف آخر» همچنان در انتظار اکران

یک سریال کره‌ای که طرفداران «دونگ‌ئی» نباید ببینند!

مایع ارزان‌قیمتی که دندان‌ها را «ضد پوسیدگی» می‌کند

جمشید عندلیبی نوازنده مشهور نی درگذشت

اجرای زیبای حمید حامی از آهنگ «یاد من باش»

علیرضا قربانی می‌خوانَد/ همۀ نوازندگان گروهش می‌نوازند

با توافق معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری؛ خانه خلاق رسانه‌ای برسا با رویکرد "افزایش ظرفیت تولید محتوای موضوعی در فضای مجازی" راه‌اندازی شد

یک صید استادانه

ویدئویی پربازدید از زیر گرفتن یک افسر پلیس

حکمت/ بهترین بی‌نیازی، ترک آرزوهاست

تصادف یک خودرو با تریلی در جاده خلوت

اینفوگرافی؛ زیتون نمادی از صلح و مقاومت

پدیده‌ فوق العاده زیبای جوی "جت آبی"

تهیه سالم‌ترین دسر خرمایی برای ماه رمضان

مقابله با عفونت دهان

عمل تغییر رنگ چشم

درمان سنتی کم کاری تیروئید

در خانه تکانی به داد اتوی خود برسید!

پاپاراتزی های فضایی از چین موفق به ثبت تصاویر کمیاب شدند

درنگی درباره آلنوش طریان؛ بانوی اختر فیزیک ایران

نظامی؛ واضع واژگان جدید در زبان و ادب فارسی

تو بگو ماه کجاست؟

وعده بزرگ اسطوره میلان در مورد امباپه

جلالی: سرمربی تیم ملی جوانان به زودی معرفی خواهد شد

بلینگام همه تصوراتم از خودش را بر هم زد

پاشازاده: استقلال بازیکن زیادی ندارد که در 2 جبهه بجنگد

دلجویی رضائیان از نورافکن با یک استوری

والنسیا ول‌ کن وینیسیوس نیست

رقابت نادال در ایندین‌ولز و یک رکورد جدید بعد از 14 سال

نارضایتی مهاجم چلسی از عملکردش با وجود زدن 11 گل

برگزاری قرعه کشی لیگ برتر امید ها

تشکر ویژه مدافعین سپاهان از ستاره بازی