آریا بانو - در حالیکه تلویزیون برای دههها در برزیل پادشاه بلامنازع تماشای جام جهانی بود، حالا یک پلتفرم یوتیوبی نوظهور با پخش رایگان همه بازیها، این سلطه را به چالش کشیده و عادت میلیونها بیننده را تغییر داده است.
در برزیل که مردمش به شدت عاشق فوتبال هستند، یک پلتفرم استریم نوظهور در حال تغییر عادت تماشای جام جهانی است و مخاطبان را از تلویزیون به یوتیوب میکشاند.
برای دههها، تماشای جام جهانی در برزیل تقریباً همیشه به معنای روشن کردن تلویزیون بود. اما امسال برای نخستین بار، تنها نیمی از مسابقات از طریق پخش سنتی تلویزیونی در دسترس هستند. در این میان، «CazeTV» که بر بستر یوتیوب و توسط استریمر معروف کاسیمیرو میگل راهاندازی شده، تنها پلتفرمی است که تمام ۱۰۴ بازی را بهصورت رایگان پخش میکند. این موضوع، بزرگترین بازار رسانهای آمریکای لاتین را به یک آزمایشگاه مهم برای آینده پخش زنده ورزشی در عصر استریم تبدیل کرده است.
در حالی که برزیل روز یکشنبه برای صعود به مرحله یکچهارم نهایی مقابل نروژ قرار میگیرد، شبکه عظیم «Globo» همچنان بزرگترین پخشکننده جام جهانی در کشور است و تاکنون ۸۶ درصد از کل مخاطبان این تورنمنت را جذب کرده است. با این حال، آمارهای اولیه نشان میدهد که مخاطبان در حال پراکنده شدن هستند و بین CazeTV و سایر رسانهها تقسیم شدهاند.
این تغییر به سمت پلتفرمهای استریم، دسترسی بیشتری برای مخاطبان جوانتر فراهم کرده، اما در عین حال باعث شده برخی بازیها برای بینندگان عادی که به تماشای رایگان تلویزیونی عادت دارند، راحتتر از دست برود.
طبق اعلام CazeTV، این پلتفرم در اوج پخش بازی برزیل مقابل ژاپن که با پیروزی ۲–۱ برزیل همراه بود، به ۲۱.۳ میلیون دستگاه همزمان متصل رسیده است؛ آماری که آن را در میان پربینندهترین پخشهای زنده تاریخ یوتیوب قرار میدهد.
مالک این پلتفرم، شرکت «LiveMode»، این مدل را به پرتغال نیز گسترش داده است. در آنجا، کانال یوتیوب «LiveModeTV» با حضور کریستیانو رونالدو بهعنوان یکی از سهامداران اصلی، ۳۴ بازی جام جهانی را بهصورت رایگان پخش میکند. به گفته این شرکت، این کانال در هفتههای نخست فعالیت خود به حدود ۹۰ درصد خانوارهای پرتغال دسترسی پیدا کرده است.
زمینه مناسب برای رشد
به گفته سرجیو لوپس، یکی از بنیانگذاران LiveMode، ترکیب فرهنگ ورزشی در برزیل، سطح بالای استفاده از خدمات دیجیتال و نقش پررنگ تولیدکنندگان محتوا، شرایط ایدهآلی برای موفقیت مدل CazeTV ایجاد کرده است.
او میگوید: «هر سازمان ورزشی بزرگی امروز این سؤال را مطرح میکند که چگونه میتواند با مخاطبانی ارتباط برقرار کند که الگوهای مصرف رسانهایشان بهطور جدی تغییر کرده است. برزیل یکی از کشورهایی است که این تحول در آن بسیار سریع رخ داده و همین موضوع به ما اجازه داده ایدهها را در مقیاس وسیع آزمایش و بهینه کنیم.»
پس از آنکه فیفا قرارداد پخش جام جهانی ۲۰۲۶ را با CazeTV اعلام کرد، تأکید کرد هدفش رسیدن به مخاطبان جوانتر از طریق پوشش دیجیتال، تعاملی و جامعهمحور است.
جذابیت CazeTV که علاوه بر یوتیوب، از طریق برخی پلتفرمها مانند Amazon Prime و Disney+ نیز در دسترس است، تا حد زیادی به مجریان جوان و سبک غیررسمی آن، بهویژه خود کاسیمیرو که با نام «Caze» شناخته میشود، بازمیگردد. او با لحنی صمیمی، طنزآمیز و مستقیم با مخاطبان ارتباط برقرار میکند.
به گفته دنی مور، تحلیلگر حوزه پخش در شرکت بریتانیایی Ampere Analysis، این روند بخشی از یک تغییر جهانی به سمت استریم است. بر اساس تازهترین نظرسنجی این شرکت، ۵۳ درصد از طرفداران ورزش در گروه سنی ۱۸ تا ۳۴ سال ترجیح میدهند مسابقات را بهصورت استریم تماشا کنند؛ در حالی که این رقم در میان کل مخاطبان ۴۵ درصد است.
با این حال، تصمیم CazeTV برای ادغام تبلیغات شرطبندی در پخشها، از جمله نمایش ضرایب و همکاری با پلتفرمهای قمار، با انتقادهای گستردهای روبهرو شده است. این موضوع در برزیلی که نگرانیها درباره اعتیاد به قمار رو به افزایش است، حساسیت بیشتری ایجاد کرده است.
این تحول پس از آن رخ داد که شبکه Globo در دوران همهگیری کرونا، در مورد قرارداد پخش خود با فیفا دوباره مذاکره کرد. این شبکه حقوق پخش تلویزیونی را حفظ کرد، اما انحصار دیجیتال را واگذار کرد تا میان هزینههای رو به رشد حق پخش و ارزش تبلیغاتی، تعادل برقرار کند.
در ادامه، فیفا با شرکت LiveMode همکاری کرد؛ شرکتی که همراه با کاسیمیرو، CazeTV را برای جام جهانی ۲۰۲۲ راهاندازی کرد و سپس حقوق پخش آن را برای دوره ۲۰۲۶ نیز گسترش داد.
به گفته خوزه کارلوس مارکیس، از پژوهشگران برجسته رسانههای فوتبال در برزیل، از دست دادن حق کامل دیجیتال جام جهانی توسط Globo در سال ۲۰۲۰ یک «اشتباه استراتژیک» بود که به رقبای جدید اجازه داد در بازاری با نفوذ بسیار بالای اینترنت، به سرعت رشد کنند.
او معتقد است: «شبکههای تلویزیونی برای جام جهانی ۲۰۳۰ تلاش خواهند کرد این وضعیت را جبران کنند. آنها سعی میکنند در شرایط برابر با CazeTV یا هر پلتفرم جدید دیگری که وارد این حوزه شود رقابت کنند.»