آریا بانو - ایسنا / ویتامینها از مواد مغذی ضروری و بدون کالری هستند که بدن به مقدار اندکی از آنها برای تنظیم فرآیندهای متابولیک و پیشگیری از بیماریها نیاز دارد.
ویتامینها بهعنوان عوامل تنظیمکننده، در کنترل سوختوساز بدن نقش دارند و نیاز به مکملهای ویتامینی در افراد مختلف متفاوت است. ویتامینها بهطور کلی به دو گروه محلول در چربی شامل ویتامین «آ» (A)، ویتامین «دی» (D)، ویتامین «ای» (E) و ویتامین «کا» (K) و محلول در آب شامل ویتامین «سی» (C) و ویتامینهای گروه «بی» (B) تقسیم میشوند که هر کدام نقش خاصی در بدن دارند.
ویتامینها از منابع طبیعی و مصنوعی تامین میشوند. میوهها و سبزیجات از منابع طبیعی ویتامینها هستند و مکملهای ویتامینی نیز منابع مصنوعی این مواد مغذی محسوب میشوند. از جمله شایعترین کمبودهای ویتامینی که زنان باید نسبت به آنها آگاه باشند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
ویتامین «آ»
این ویتامین عمدتا برای بینایی ضروری است و کمبود آن میتواند از خشکی چشم تا نابینایی را به دنبال داشته باشد.
ویتامین «دی»
کمبود این ویتامین در صورت پایین بودن سطح آن میتواند به پوکی استخوان منجر شود. ویتامین «دی» همچنین در «سندرم تخمدان پلیکیستیک» (PCOS) نقش دارد و به منظم ماندن چرخه قاعدگی کمک میکند. سطح کافی این ویتامین در دوران بارداری نیز برای پیشگیری از سقط جنین و ادامه بارداری تا زمان زایمان اهمیت دارد.
ویتامین «ای»
این ویتامین یک آنتیاکسیدان قوی است و همراه با سلنیوم از آسیب به غشای سلولها جلوگیری میکند. کمبود ویتامین «ای» میتواند به کمخونی منجر شود و بر نخاع، رشتههای عصبی و رشتههای شبکیه چشم تاثیر بگذارد.
ویتامین «کا»
این ویتامین برای انعقاد خون و رشد استخوانها ضروری است و کمبود آن میتواند باعث اختلالات خونریزی شود.
ویتامین «سی»
«ویتامین سی» که در مرکبات یافت میشود، برای تشکیل کلاژن و جذب آهن در بدن اهمیت دارد. دریافت ناکافی این ویتامین میتواند به «اسکوروی» (Scurvy) منجر شود که علائمی مانند خونریزی لثه، کبود شدن آسان بدن، تب، عفونتهای دستگاه تنفسی و اختلال در ترمیم زخم دارد.
ویتامینهای گروه «بی»
این ویتامینها برای عملکرد دستگاه عصبی، گوارشی و قلبیعروقی ضروری هستند. کمبود آنها میتواند به «بریبری» (Beriberi) منجر شود که با درد و فلج دستها و پاها همراه است. یکی از راههای حفظ این ویتامینها هنگام پخت غذا، نگه داشتن آب حاصل از پخت در غذاست. کمبود برخی ویتامینهای گروه «بی» میتواند باعث ترکخوردگی لبها و گوشه دهان و همچنین تورم و قرمزی زبان شود. «ریبوفلاوین» (Riboflavin) موجود در شیر یکی از مهمترین منابع این ویتامین است. این ویتامین در معرض نور از بین میرود، بنابراین مصرف شیر در بستهبندیهای کارتنی به جای بطری توصیه شده است.
نیاسین
نیاسین، یکی دیگر از ویتامینهای گروه «بی» است که کمبود آن میتواند به «پلاگر» (Pellagra) منجر شود، بیماری که با اسهال، زوال عقل و التهاب پوست همراه است. مصرف بادامزمینی، حبوبات و غلات میتواند از کمبود این ویتامین جلوگیری کند.
پیریدوکسین
این ویتامین یکی دیگر از انواع ویتامین «بی» است که در غلات، دانهها و گوشت یافت میشود و برای سوختوساز اسیدهای آمینه اهمیت دارد. کمبود آن میتواند باعث تحریکپذیری و التهاب اعصاب شود.
اسید پانتوتنیک
این ویتامین در بسیاری از فرآیندهای متابولیک بدن، ازجمله سوختوساز چربی و کلسترول، نقش دارد. کمبود آن نادر است زیرا در بسیاری از مواد غذایی، بهویژه غلات کامل و حبوبات، وجود دارد.
فولات یا اسید فولیک
فولات در سبزیجات برگسبز، بهویژه گلکلم، و حبوبات یافت میشود. این ویتامین بخشی از «دیانای» (DNA) را تشکیل میدهد و برای تولید هموگلوبین ضروری است. حفظ سطح متعادل آن میتواند از ناهنجاریهای نخاعی جنین، سقط جنین و زایمان زودرس پیشگیری کند.
کوبالامین یا ویتامین «ب۱۲»
این ویتامین در پروتئینهای حیوانی یافت میشود. کمبود آن میتواند به التهاب اعصاب، درد دهان و زبان و اختلالات عصبی منجر شود و در مواردی نیز باعث نوعی کمخونی موسوم به «کمخونی پرنیشیوز» شود.
اهمیت ویتامینها در رژیم غذایی بسیار زیاد است و کمبود آنها میتواند به بیماریهای مختلف و در نتیجه سبک زندگی ناسالم منجر شود. زنان باردار یا شیرده به برخی مکملهای غذایی نیاز دارند. زنان سالمند نیز به دلیل کاهش میزان مصرف غذا و کاهش جذب مواد غذایی ممکن است به مکملهای غذایی نیاز داشته باشند.
بر اساس گزارش وبسایت هلث، افرادی که رژیم کاهش وزن دارند نیز ممکن است نتوانند تمام ویتامینهای مورد نیاز خود را تنها از طریق رژیم غذایی دریافت کنند. همچنین زنانی که زیاد سیگار میکشند ممکن است با کمبود ویتامین «سی» مواجه شوند. زنان مبتلا به بیماریهای مزمن نیز ممکن است به مکملهای ویتامینی نیاز داشته باشند.