آریا بانو - ایسنا /رئیس انجمن دخانیات ضمن انتقاد از ادامه ممنوعیت واردات قانونی سیگارهای الکترونیکی و حرارتی، هشدار داد که این محدودیت‌ها نه تنها مانع مصرف نشده بلکه با باز کردن مسیر قاچاق، باعث ایجاد فضاهای فروش این محصولات در پاساژهای بزرگ پایتخت و عرضه گسترده کالا در کشور با ترکیبات نامشخص شده است.
محمدرضا تاجدار - رئیس انجمن تولیدکنندگان، صادرکنندگان و واردکنندگان کالای دخانی ایران - با اشاره به وضعیت فعلی عرضه سیگارهای الکترونیکی و حرارتی، گفت: براساس آخرین بررسی‌ها از سوی انجمن، در حال حاضر بیش از ۵۰ تا ۶۰ مجموعه به‌صورت غیررسمی و گسترده اقدام به عرضه سیگارهای الکترونیکی و حرارتی می‌کنند.
وی تاکید کرد: جالب اینجاست که این عرضه محدود به فروشگاه‌های زیرزمینی یا مناطق خاص نیست، بلکه در پاساژهای بزرگ و معروف تهران نیز مکان‌ها و واحدهایی برای عرضه این محصولات راه‌اندازی شده و انواع سیگارهای الکترونیکی حرارتی که عرضه و واردات آنها قاچاق است در معرض دید عموم قرار گرفته است.
رئیس انجمن تولیدکنندگان، صادرکنندگان و واردکنندگان کالای دخانی افزود: نکته حائز اهمیت این است که هیچ‌گونه سیگاری، اعم از سنتی یا الکترونیکی، به‌صورت قانونی اجازه ورود به کشور را ندارد. اساسا صنعت دخانیات کشور نیز اجازه واردات یا تولید سیگارهای الکترونیکی را ندارد و وزارت بهداشت نیز بر اساس مستندات، این محصولات را آسیب‌زا تلقی کرده و اجازه واردات قانونی آنها را صادر نمی‌کند اما با وجود این ممنوعیت‌ها، مشاهده می‌کنیم که این سیگارها به‌راحتی در دست جوانان، نوجوانان، سالمندان و اقشار مختلف جامعه دیده می‌شود و تماما از طریق مبادی غیررسمی و قاچاق وارد کشور می‌شوند.
تناقض در سیاست‌گذاری در حوزه دخانیات
تاجدار با انتقاد از این وضعیت، بیان کرد: ما اجازه واردات به تولیدکننده داخلی ، برندهای معروف و همچنین اجازه واردات قانونی به سیگارهای الکترونیکی و حرارتی هم نمی‌دهیم، از طرفی مالیات تنباکوی معسل را آن‌قدر افزایش داده‌ایم که تولید داخلی آن از ۱۵ هزار تن نیاز واقعی سالانه به کمتر از ۱۰۰۰ تن رسیده و این سؤال پیش می‌آید که مابقی نیاز کشور چگونه تامین می‌شود؟
وی ادامه داد: دو سناریو وجود دارد، یا این میزان تنباکوی معسل به‌صورت تقلبی و غیررسمی در داخل تولید و یا به‌صورت قاچاق و از راه‌های غیرقانونی وارد کشور می‌شود. وقتی پنجره قاچاق باز می‌شود و این امکان به وجود می‌آید، به‌تدریج کل این پنجره گسترده‌تر شده و شاهد گسترش آن خواهیم بود. ما اجازه داده‌ایم که سبد کالای قاچاق از سبد تولید داخلی غنی‌تر و متنوع‌تر شود؛ سیگارهای الکترونیکی و حرارتی تماما از مبادی غیررسمی وارد می‌شوند؛ محصولاتی از کمپانی‌های مطرح که حتی یک نخ از آنها در داخل تولید نمی‌شود و همگی از مسیر قاچاق وارد کشور می‌گردند.
تاجدار گفت: بنابراین، حدود ۱۴ هزار تن تنباکوی معسل نیز یا به‌صورت غیر مجاز تولید داخل است که در صورت غیر مجاز بودن با مشکلات بهداشتی نیز روبرو خواهد بود و یا از طریق قاچاق وارد می‌شود. اگر این روند ادامه یابد، بخش عمده‌ای از توزیع‌کنندگان قانونی نیز به سمت عرضه کالای غیرقانونی سوق پیدا خواهند کرد و این بازار ۳۰ میلیارد نخی که اکنون در اختیار کالای قاچاق است، روزبه‌روز توسعه خواهد یافت.
مخاطرات بهداشتی و از دست رفتن اشتغال و درآمد دولت
رئیس انجمن دخانیات با اشاره به ترکیبات نامشخص سیگارهای الکترونیکی گفت: در مورد سیگارهای الکترونیکی و مشتقاتی که در آنها استفاده می‌شود، ترکیبات و مواد اولیه آنها اصلا مشخص نیست. در حال حاضر مشخص نیست این اسانس‌ها در کجا تولید می‌شوند؛ آیا مواد سرطان‌زا یا فلزات صنعتی در ترکیبات خود دارند یا خیر؟ مایع مصرفی آنها تقلبی است یا اصل؟ این عدم شفافیت باعث می‌شود که احتمال بروز هزاران نوع سرطان وجود داشته باشد، چراکه هیچ متولی و نظارتی بر واردات یا تولید این کالا وجود ندارد و اساسا از ریشه، واردات و تولید قانونی آن نفی شده است.
وی تاکید کرد: به‌همین دلیل، هیچ کنترلی بر روی این محصولات اعمال نمی‌شود و این وضعیت باعث از دست رفتن اشتغال، از دست رفتن سلامت جامعه و محروم شدن دولت از درآمدهای مالیاتی می‌شود و باید دستگاه‌های متولی امنیتی و اطلاعاتی بررسی کنند که چه کسانی از این وضعیت بهره‌مند می‌شوند.
تاجدار در مقایسه با رویکرد سایر کشورها گفت: با وجود اینکه ممکن است آسیب‌رسانی این کالاها تایید نشده باشد، اما در بسیاری از کشورها مانند اتحادیه اروپا، آمریکا و کانادا، واردات این محصولات با تعریف استانداردهای مشخصی مجاز شمرده شده است. در این کشورها، استانداردهایی برای نیکوتین و کیفیت کلی محصول تعریف شده و شرکت‌های تولیدکننده بر اساس این استانداردها مجوز واردات یا تولید دریافت می‌کنند و در این صورت است که مجموعه تولیدکننده پاسخگو خواهد بود، مالیات خود را پرداخت و نسبت به کالای تولیدی‌اش مسئولیت دارد.