آریا بانو - خراسان / به عنوان مادر از عملکردم، ناراضی‌ام. پسر ۴ ساله‌ام هم عصبی است و هم حرف‌های نادرست می‌زند. به حرفم هم گوش نمی‌دهد. نمی‌دانم باید چه کنم. از ناتوانی خودم در تربیت تک فرزندم به ستوه آمدم. چه باید بکنم؟
مخاطب گرامی، اول از همه در ذهن خودتان تثبیت کنید که شما مادر بدی نیستید. احساس سرخوردگی نشان‌دهنده این است که شما برای فرزندتان ارزش زیادی قائل هستید و می‌خواهید بهترین فرزند باشد. کودک چهار ساله در این سن هنوز از نظر اخلاقی و منطقی به بلوغ نرسیده است. او از کلمات زشت برای تست کردن قدرت یا بیان احساسات استفاده می‌کند، نه به دلیل این که ذاتا بی‌ادب باشد. در این جا چند راهکار برای مدیریت این شرایط را بررسی می‌کنیم:
۱ تحلیل ریشه رفتار(چرا این کار را می‌کند؟)
کودکان در این سن معمولا برای یکی از این سه دلیل حرف زشت می‌زنند:
*جلب توجه| اگر بدرفتاری کند و شما واکنش شدید نشان دهید او به هدفش رسیده است. من توانسته‌ام توجه مادرم را جلب کنم.
*تخلیه هیجانی| او ممکن است خسته یا از نظر حسی(صدا یا محیط) عصبی شده باشد و این کلمات را به کار ببرد.
*کشف قدرت| او می‌خواهد ببیند با گفتن این کلمات چه اتفاقی در دنیای او می افتد و شما چه واکنشی نشان می‌دهید.
۲ واکنش خودتان
بزرگ‌ترین اشتباه، واکنش هیجانی، داد زدن و ضربه زدن است.
*آرامش خود را حفظ کنید
وقتی حرف زشتی می‌زند و شما هم از کوره در می‌روید، او یاد می‌گیرد که خشم ابزار اصلی ارتباط است. در این مواقع با چهره‌ای آرام اما جدی به او نگاه کنید.
*واکنش کوتاه و بدون بحث
کودک چهار ساله چیزی از توضیح نمی‌فهمد. به جای توضیح طولانی بگویید این حرف‌ها در خانه ما استفاده نمی‌شود و برای مدت کوتاه رو برگردانید.
۳ استراتژی اصلاح رفتار
*بی‌توجهی هدفمند| وقتی حرف زشت زد، توجه نکنید اما وقتی رفتار مناسبی داشت، بلافاصله او را تشویق کنید.
*نام گذاری احساسات| مثلا به جای این‌که بگویید بچه بد، بگویید تو الان عصبانی هستی و به جای حرف زشت بگو: «مامان من عصبانی‌ام» .
*تشویق رفتارهای مثبت| ما معمولا موقع کار خوب بچه‌ها سکوت می‌کنیم و موقع کار بد فریاد می‌زنیم. این یعنی این که فقط با کار بد توجه ما را می‌گیرد. سعی کنید رفتارهای مثبت او را بلافاصله تشویق کنید.
۴مراقبت از خودتان
شما گفتید از ناتوانی خود به ستوه آمده‌اید. این یعنی شما در مرحله فرسودگی مادری هستید. وقتی ظرف روانی شما خالی باشد نمی‌توانید حوصله صبر کردن داشته باشید.
*کمال گرایی را کنار بگذارید
سعی نکنید یک مادر بی‌نقص باشید. گاهی اجازه بدهید مثلا خانه نامرتب باشد و شما کمی استراحت کنید.
*زمان‌های کوتاه برای تنفس
حتی اگر ۱۰ دقیقه هم شده، مثلا در حمام تنها باشید. این زمان برای بازگشت به آرامش ضروری است.
نویسنده: فریبا البرز | کارشناس ارشد مشاوره خانواده