آریا بانو - سلامت نیوز / پوشیدن جوراب هنگام خواب ممکن است به افرادی که پاهای سرد دارند کمک کند سریع‌تر به خواب بروند، اما متخصصان می‌گویند شواهد علمی درباره تأثیر قطعی این عادت بر کیفیت خواب محدود است. انتخاب جوراب مناسب نیز برای افراد مبتلا به دیابت و مشکلات گردش خون اهمیت ویژه‌ای دارد.
سرد شدن پاها هنگام شب برای بسیاری از افراد، به‌ویژه در دهه‌های پنجم و ششم زندگی و پس از آن، مشکلی آشناست. هم‌زمان، با افزایش سن ممکن است خواب سبک‌تر و بیدار شدن‌های مکرر در طول شب نیز بیشتر شود. پوشیدن جوراب پیش از خواب، راهکاری ساده است که بارها در مصاحبه‌های پزشکان و مطالب پربازدید شبکه‌های اجتماعی مطرح شده است. متخصصان خواب می‌گویند این عادت برای برخی افراد می‌تواند مفید باشد، اما دلایلی هم وجود دارد که نشان می‌دهد بعضی افراد باید در استفاده از آن احتیاط کنند.
شواهد علمی درباره ارتباط گرم نگه داشتن پاها و کیفیت خواب چه می‌گویند؟ و اگر به دیابت، مشکلات عصبی یا اختلال گردش خون مبتلا هستید، چه نکاتی را باید در نظر بگیرید؟
ارتباط جوراب پوشیدن با دمای بدن هنگام خواب
با نزدیک شدن به زمان خواب، دمای مرکزی بدن به‌تدریج کاهش می‌یابد. این تغییر بخشی از ریتم شبانه‌روزی بدن است که به ایجاد احساس خواب‌آلودگی کمک می‌کند؛ موضوعی که کلینیک کلیولند نیز به آن اشاره کرده است.
بدن بخشی از گرمای خود را از طریق دست‌ها و پاها دفع می‌کند. دکتر یوئل گرین، متخصص طب خواب و استادیار بالینی روان‌پزشکی و علوم رفتاری در مرکز درمانی دانشگاه استنفورد، توضیح داده است که دست‌ها و پاها در تنظیم دمای بدن نقش دارند.
دکتر لیا کیلور، روان‌شناس بالینی متخصص در زمینه تروما و اختلالات خواب، نیز به وب‌سایت نیوزویک گفته است: «کف پاها حاوی رگ‌های خونی تخصص‌یافته‌ای است که دمای بدن را تنظیم می‌کنند. این رگ‌ها می‌توانند با افزایش جریان خون به پوست، گرما را به‌سرعت آزاد کنند.»
پوشیدن جوراب واقعاً باعث سریع‌تر خوابیدن می‌شود؟
گرم شدن پاها می‌تواند به بدن کمک کند گرمای خود را مؤثرتر دفع کند. در نتیجه، دمای مرکزی بدن کاهش می‌یابد و شرایط برای به خواب رفتن فراهم می‌شود. پوشیدن جوراب پیش از خواب ممکن است به آغاز این فرایند کمک کند.
دکتر کریگ زبودا، مدیر ارشد پزشکی مؤسسه یونارا لایف، در گفت‌وگو با وب‌سایت «ریل سیمپل» توضیح داده است که گرم نگه داشتن پاها می‌تواند به سازوکار طبیعی تنظیم دمای بدن و آماده شدن آن برای خواب کمک کند.
دکتر مونیکا ماتور، متخصص مغز و اعصاب و طب خواب در مرکز درمانی کایزر پرمننته در جنوب کالیفرنیا، نیز گفته است برخی مطالعات کوچک نشان داده‌اند که گرم کردن پاها ممکن است مدت‌زمان لازم برای به خواب رفتن را کاهش دهد و بعضی شاخص‌های کیفیت خواب را بهبود ببخشد.
با این حال، او تأکید کرده است که این مطالعات محدود هستند و احتمالاً این روش بیشتر برای افرادی مفید است که واقعاً از سردی پاها رنج می‌برند. بنابراین، پوشیدن جوراب را باید راهکاری کم‌خطر برای امتحان کردن دانست، نه روشی که اثربخشی آن به‌طور قطعی ثابت شده باشد.
یکی از پژوهش‌هایی که در این زمینه مورد استناد قرار می‌گیرد، مطالعه‌ای درباره تأثیر گرم کردن پاها بر خواب است. با این حال، شواهد موجود هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی درباره تأثیر پوشیدن جوراب بر خواب کافی نیست.
دکتر گرین نیز در این زمینه رویکرد محتاطانه‌تری دارد. به گفته او، شواهد قدرتمندی وجود ندارد که نشان دهد پوشیدن جوراب هنگام خواب به‌طور معناداری کیفیت خواب را بهبود می‌بخشد. شواهد فعلی از تأثیراتی محدود حکایت دارند و این روش معمولاً در زمره مداخلات اصلی درمان اختلالات خواب قرار نمی‌گیرد.
خوابیدن با جوراب خطری دارد؟
به گفته متخصصان، خوابیدن با جوراب برای بیشتر بزرگسالان سالم کاملاً بی‌خطر است. با این حال، دو مسئله را باید در نظر گرفت: تنگ بودن جوراب و تعریق پاها.
جوراب‌های بیش از حد تنگ ممکن است باعث ناراحتی شوند و روی پوست رد بیندازند. از سوی دیگر، جوراب می‌تواند رطوبت را در اطراف پا نگه دارد و احتمال تحریک پوست یا بروز عفونت‌های پوستی را افزایش دهد.
افراد مبتلا به دیابت، نوروپاتی محیطی یا مشکلات گردش خون باید در انتخاب جوراب دقت بیشتری داشته باشند؛ زیرا جوراب تنگ یا ایجاد اصطکاک مداوم ممکن است به پوست آسیب برساند و در افرادی که حس پاهایشان کاهش یافته است، تشخیص آسیب را دشوار کند.
بهترین جوراب برای خواب چه ویژگی‌هایی دارد؟
اگر می‌خواهید خوابیدن با جوراب را امتحان کنید، بهتر است جورابی راحت، آزاد و دارای قابلیت تنفس و جذب رطوبت انتخاب کنید. دکتر ماتور پارچه‌های بامبو را از گزینه‌های پیشنهادی می‌داند.
او توصیه می‌کند قسمت بالایی جوراب کش محکم نداشته باشد تا گردش خون تحت فشار قرار نگیرد. جوراب‌های ساق‌کوتاه یا با ساق متوسط می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند، مشروط بر اینکه اندازه و میزان کشسانی آن‌ها مناسب باشد.
دکتر زبودا نیز تأکید می‌کند که مهم‌ترین نکته، انتخاب جورابی تمیز، خشک و راحت است؛ به‌گونه‌ای که هنگام خواب احساس نکنید چیزی به پا دارید. همچنین بهتر است هر شب از یک جفت جوراب تمیز استفاده کنید.
جوراب خواب را بهتر می‌کند؟
پوشیدن جوراب هنگام خواب لزوماً مانع دفع طبیعی گرمای بدن نمی‌شود و ممکن است برای افرادی که پاهایشان هنگام شب سرد می‌شود، فواید محدودی داشته باشد. با این حال، هنوز شواهد علمی کافی برای اثبات تأثیر قطعی آن بر کیفیت خواب وجود ندارد.
برای بیشتر افراد سالم، این عادت کم‌خطر است و می‌توان آن را امتحان کرد. اما برای افراد مبتلا به دیابت، نوروپاتی یا اختلال گردش خون، انتخاب جوراب مناسب، توجه به وضعیت پوست پاها و پرهیز از جوراب‌های تنگ اهمیت بیشتری دارد.