آریا بانو - خراسان / چرا اشتها ناگهان کورمی‌شود وزنگ خطرهای آن چیست؟
افت ناگهانی یا پایدار اشتها، بیماری مستقلی محسوب نمی‌شود، بلکه یک واکنش بالینی هشداردهنده ازسوی بدن است که طیف وسیعی ازاسترس‌های هیجانی تا ناهماهنگی‌های هورمونی وبیماری‌های زمینه‌ای را بازتاب می‌دهد.
بی‌میلی به غذا ازنشانه‌های بسیارشایعی است که غالب افراد آن را دربرهه‌های مختلف زندگی تجربه می‌کنند. هرچند این علامت دربیشتر اوقات ماهیتی گذرا دارد و پس ازرفع یک دوره نقاهت یا تنش مقطعی ناپدید می‌شود، اما تداوم بی‌دلیل آن می‌تواند سرآغاز اختلالات متابولیک وتحلیل عضلانی باشد. تحلیل پزشکی این پدیده نشان می‌دهد که مرکزکنترل گرسنگی درهیپوتالاموس به‌شدت تحت تأثیرپیام‌های عصبی و نوسانات غدد درون‌ریز قراردارد.
وقتی ویروس‌ها وتب، مرکزگرسنگی مغز را خاموش می‌کنند
یکی ازرایج‌ترین دلایل افت میل به غذا، ابتلا به بیماری‌های عفونی متداول مانند سرماخوردگی و آنفلوانزا ست.درزمان پاسخ ایمنی، بدن موادی به نام سیتوکین ترشح می‌کند که درکنارایجاد تب وضعف عمومی، روی گیرنده‌های اشتها درمغزاثرمهارکننده دارند تا انرژی فرد به جای هضم و جذب، صرف مبارزه با عامل بیماری‌زا شود. علاوه براین، تغییرات موقت درحس بویایی وچشایی و بروزحالت تهوع طی بیماری، میل روانی به غذا را به شکل محسوسی کاهش می‌دهد که معمولاً با اتمام دوره نقاهت به مدار اولیه بازمی‌گردد.
غصه می‌خورید یا روده و معده‌تان ناسازگاری می‌کنند ؟
دستگاه گوارش ومغز ارتباطی مستقیم، پیوسته ودوسویه دارند. بروز بحران‌های عاطفی، اضطراب‌های شدید و افسردگی می‌تواند پیام‌های متناقضی به سیستم گوارش ارسال کند؛ درحالی که برخی درتنش روانی دچارپرخوری عصبی می‌شوند،گروه بزرگی با قفل شدن معده وکاهش شدید انگیزه برای غذا خوردن روبه‌رو می‌شوند.ازسوی دیگر، هرگونه آشفتگی ساختاری درمسیر لوله گوارش-نظیر رفلاکس اسید، یبوست، سوءهاضمه مزمن و...با القای سیگنال‌های مداوم درد،اتساع وسوزش،اشتها را سرکوب می‌کند.
نقش هورمون‌های تیروئید دربی‌اشتهایی
تیروئید به عنوان ترموستات متابولیسم بدن، ارتباطی پیچیده با اشتها دارد. هرچند پرکاری تیروئید عموماً اشتها را به دلیل سوخت‌وسازبالا افزایش می‌دهد، اما درمواردی ممکن است پاسخ معکوس ایجادکند؛درکم‌کاری تیروئید نیزکند شدن حرکات دستگاه گوارش می‌تواند سیری کاذب و بی‌میلی به غذا بیاورد. بنابراین نوسانات وزنی درکنارافت اشتها نیازمند ارزیابی جامع هورمونی است.
داروها اشتها را کورکرده‌اند یا بیماری دیگری درمیان است؟
طیف وسیعی از داروها، از مسکن‌ها و آنتی‌بیوتیک ها گرفته تا داروهای اعصاب وقلبی، می‌توانند به عنوان عارضه جانبی، طعم دهان را فلزی کنند یا باعث سرکوب مرکزگرسنگی شوند.درصورت بروز بی‌اشتهایی هم‌زمان با شروع دارویی تازه، هرگز نباید مصرف آن را خودسرانه قطع کرد، بلکه بررسی تداخل وتنظیم دوززیرنظر پزشک ضرورت دارد.
درمواجهه با بی‌اشتهایی طولانی‌مدت چه کارکنیم؟
اصلاح الگوی مصرف، نوشیدن مایعات کافی وتقسیم وعده‌های روزانه به بخش‌های کوچک اما مغذی، نخستین رویکرد حمایتی است. با این حال، بی‌اشتهایی به خودی خود مساوی با بیماری‌های بدخیم نیست و نباید باعث اضطراب بی‌مورد شود.اگراین حالت بیش ازچند هفته طول بکشد یا با زنگ خطرهایی چون کاهش وزن ناخواسته و چشمگیر، درد شکمی پایدار، اختلال دربلع، استفراغ مکرر وخستگی مفرط همراه شود، مراجعه فوری به پزشک الزامی است تا علت ریشه‌ای ازطریق آزمایش‌ها و بررسی‌های دقیق بالینی شناسایی و مدیریت شود.
نویسنده: فاطمه ملک زاده | روزنامه نگار