آریا بانو - خراسان / چراحذف قند ازچای، ضامن مصونیت دربرابر دیابت نوع ۲ نیست؟
تصوررایج بسیاری ازما این است که با تلخ نوشیدن چای، سپرمحکمی دربرابردیابت ساخته‌ایم؛ اما واقعیت سفره ایرانی درست خلاف این باور را نشان می‌دهد. باراصلی بحران قند خون درایران، نه ازقندان‌ها، بلکه ازدل بشقاب‌های پر ازنشاسته تصفیه‌شده بیرون می‌آید.
توهم «بی‌خطری نشاسته» و جهش انسولین
بخش اعظم کالری روزانه ما با برنج سفید، نان‌های سفیدِ تصفیه‌شده نظیرلواش و باگت و سیب‌زمینی تأمین می‌شود. ازنگاه علم بیوشیمی وتغذیه، تفاوت نشاسته با قند خالص تنها درچند دقیقه هضم خلاصه می‌شود. نان لواش با داشتن شاخص گلیسمی بسیار بالا، به محض تجزیه دردستگاه گوارش به بارسنگینی ازگلوکز تبدیل شده و درست مانند چند حبه قند، غلظت انسولین درخون را منفجر می‌کند.
بررسی‌های بالینی گویای آن است که تکرار روزمره این جهش‌های ناگهانی، سلول‌ها را نسبت به هورمون انسولین مقاوم کرده و زمینه ابتلای قطعی به دیابت نوع۲ را فراهم می‌سازد. دراین میان، اشتباه مهلک دیگر، اعتماد بی‌چون وچرا به عسل طبیعی، شیره‌های سنتی یا حتی آب‌میوه‌های طبیعی است. این اقلام اگرچه منشأ طبیعی دارند، اما به دلیل کربوهیدرات بالا و غیبت فیبرموثر، همان بارگلیسمی خطرناک را به لوزالمعده تحمیل می‌کنند.
فریب مارکتینگ و محصولات رژیمی بدون قند
چالش بزرگ دیگر درالگوی خرید خانوار، هجوم به قفسه بیسکویت‌ها و کیک‌های «بدون قند» یا «رژیمی» است. صنایع غذایی با جایگزینی ساکاروز به‌وسیله شیرین‌کننده‌های مصنوعی، محصول خود را بدون قند معرفی می‌کنند؛ اما بخش اعظم بافت این خوراکی‌ها را آرد سفید، روغن‌های ترانس و نشاسته صنعتی تشکیل می‌دهد.
بیماربا این توهم که محصول هیچ خطری ندارد، حجم بیشتری ازآن را مصرف می‌کند، غافل ازاینکه آرد تصفیه‌شده موجود درآن، چرخه مقاومت به انسولین را تشدید و مدیریت وزن را کاملاً مهارناپذیر می‌سازد.
مهندسی وعده؛ فیبر درخط مقدم
مهاراین موج نیازمند دگرگونی‌های سخت و رژیم‌های طاقت‌فرسا نیست؛ بلکه با «تغذیه هوشمند» آغاز می‌شود. مطالعات بالینی اثبات کرده‌اند که تنها ۵ تا ۱۰درصد کاهش وزن بدن درکنار۳۰ دقیقه فعالیت بدنی روزانه، حساسیت بدن به انسولین را احیا می‌کند.
علاوه بر این، یک ترفند کاملاً رایگان و کاربردی درسفره، «تغییر ترتیب خوردن اقلام غذایی» است:
گام اول|وعده را حتماً با بشقاب فیبر و سالاد (کاهو، سبزی‌خوردن یا کلم) آغازکنید تا پوششی ژله‌ای در روده مانع جذب شتابان گلوکز شود.
گام دوم|سراغ پروتئین و چربی‌های سالم (مرغ، تخم‌مرغ یا حبوباتی نظیر عدس و نخود) بروید تا ترشح هورمون‌های سیری فعال گردد.
گام آخر|کربوهیدرات‌هایی مثل برنج یا نان سنگک درانتهای غذا میل شوند تا سرعت ورود قند به رگ‌ها به حداقل ممکن برسد.
نگاهی نو به بشقاب روزمره
دیابت سرنوشتی محتوم نیست، بلکه برآیند تصمیم‌های خردی است که هر روز روی سفره اتخاذ می‌کنیم. به‌جای تمرکز صِرف روی حذف حبه‌های قند، باید نگاه‌مان را به سمت حجم نان، کیفیت برنج و جایگاه پررنگ سبزیجات معطوف کنیم.کنترل منظم قند ناشتا و پس ازغذا، پایش سه ماهه وتنظیم خواب شبانه بین هفت تا هشت ساعت، ارکان یک زندگی ایمن هستند. ازهمین امروز سبوس را به سفره برگردانید، برنج سفید را با حبوبات تعدیل کنید و به یاد داشته باشید که مهار دیابت، درتغییر چینش لقمه‌های روزمره نهفته است.
نویسنده: فاطمه ملک زاده | روزنامه نگار