آریا بانو - دویچر در اینجا روایت میکند که چگونه تروتسکی با وجود جایگاه پیشینش، در رقابت با جوزف استالین شکست میخورد و بهتدریج به حاشیه رانده میشود. عنوان «بیسلاح» بهخوبی وضعیت او را در برابر ماشین بوروکراسی در حال رشد حزب توصیف میکند.
مجموعه سهجلدی «پیامبر: زندگی لئون تروتسکی» اثری کلاسیک و تأثیرگذار از آیزاک دویچر، تاریخنگار و نویسنده لهستانی-بریتانیایی است. این زندگینامه که نگارش آن بین سالهای ۱۹۵۴ تا ۱۹۶۳ به طول انجامید، روایتی همهجانبه، موشکافانه و در عین حال همدلانه از زندگی و اندیشه انقلابی برجستهترین چهره مخالف جوزف استالین، لئون تروتسکی، ارائه میدهد. عنوان کتابها برگرفته از جملۀ مشهور ماکیاولی در کتاب «شاهزاده» است: «از این رو چنین میشود که همۀ پیامبران مسلح پیروز شدهاند و همۀ پیامبران بیسلاح نابود گشتهاند.» دویچر در این سهگانه، فراز و نشیب زندگی تروتسکی را از جوانی تا رهبری ارتش سرخ و نهایتاً تبعید و مرگ غمانگیزش به تصویر میکشد.
کتاب پیامبر مسلح: تروتسکی، ۱۹۲۱-۱۸۷۹
نخستین جلد از این مجموعه به دوران صعود و به قدرت رسیدن تروتسکی اختصاص دارد. دویچر در این کتاب، زندگی او را از تولد در یک خانواده یهودی اوکراینی تا نقش محوریاش در انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ و سپس بنیانگذاری و فرماندهی ارتش سرخ در خلال جنگ داخلی روسیه (۱۹۱۸-۱۹۲۱) دنبال میکند. این جلد که «مسلح»ترین دوره تروتسکی را روایت میکند، تصویری از او به عنوان یک استراتژیست نظامی و یکی از معماران اصلی قدرت بلشویکی ارائه میدهد. این کتاب پیروزیهای بزرگ اما همچنین بذرهای اختلافات آینده او با حزب را نشان میدهد.
کتاب پیامبر بیسلاح: تروتسکی، ۱۹۲۹-۱۹۲۱
دومین جلد به دوره زوال قدرت و حاشیهرانی تروتسکی میپردازد. این کتاب سالهای پس از جنگ داخلی، یعنی دوران نقاهت روسیه شوروی و جدال برای جانشینی ولادیمیر لنین را پوشش میدهد. دویچر در اینجا روایت میکند که چگونه تروتسکی با وجود جایگاه پیشینش، در رقابت با جوزف استالین شکست میخورد و بهتدریج به حاشیه رانده میشود. عنوان «بیسلاح» بهخوبی وضعیت او را در برابر ماشین بوروکراسی در حال رشد حزب توصیف میکند. این جلد به اخراج تروتسکی از حزب، تبعید او و نهایتاً اخراج اجباریاش از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۲۹ ختم میشود. در این کتاب، چهره تروتسکی به عنوان یک نظریهپرداز و منتقد سرسختی ترسیم میشود که از نظر سیاسی «خلع سلاح» شده است.
کتاب پیامبر مطرود: تروتسکی، ۱۹۴۰ – ۱۹۲۹
سومین و آخرین جلد، غمانگیزترین بخش از زندگی تروتسکی را روایت میکند: دوران تبعید نهایی و مرگ. دویچر در این کتاب، سالهای سرگردانی تروتسکی در ترکیه، فرانسه، نروژ و نهایتاً مکزیک را شرح میدهد. «مطرود» از این جهت به کار رفته که تروتسکی نهتنها از کشورش رانده شده، بلکه به عنوان «دشمن ملت» طرد شده و مورد پیگرد بیامان عوامل استالین قرار میگیرد. این جلد تلاشهای او برای سازماندهی دوباره نیروهای مخالف را نشان میدهد در حالی که کاملاً منزوی است. اوج کتاب به روایت داستان «محاکمات نمایشی» مسکو و سرانجام، ترور و قتل او در سال ۱۹۴۰ به دست یک مامور استالینی (رامون مرکادر) در خانهاش در کویوآکان میپردازد. این جلد، پایان تلخ «پیامبری مطرود» را به تصویر میکشد که هرگز از عقاید خود دست نکشید.
این مجموعه، شامل هزاران صفحه تحلیل تاریخی و سیاسی است که خوانندگان را با پشتپردههای انقلاب روسیه، تحولات کمونیسم و سرنوشت یکی از مهمترین رهبران انقلابی قرن بیستم آشنا میکند.
آیزاک دویچر (۱۹۰۷-۱۹۶۷) نویسنده، تاریخنگار و روزنامهنگار بود که بیشتر به خاطر زندگینامههای تأثیرگذارش از لئون تروتسکی و جوزف استالین شهرت دارد. او پس از اخراج از حزب کمونیست لهستان به دلیل مخالفت با خط رسمی حزب در قبال نازیسم، در سال ۱۹۳۹ به لندن نقل مکان کرد و پس از مدتی همکاری با نشریاتی مانند «اکونومیست» و «آبزرور»، سرانجام با انتشار کتاب «استالین: یک زندگینامه سیاسی» (۱۹۴۹) به شهرت رسید. اوج کار او، مجموعه سهجلدی «پیامبر» درباره تروتسکی (شامل «مسلح»، «بیسلاح» و «مطرود») است که براساس تحقیقات دقیق از آرشیوهای دانشگاه هاروارد نوشته شده و به عنوان یکی از برترین زندگینامههای سیاسی تاریخ، تحسین گستردهای را برانگیخته است.
این مجموعه در ایران تنها یک بار در سال ۱۳۷۸ در انتشارات خوارزمی منتشر شده و حالا بعد از ۲۷ سال با طرح جلدی جدید و بستهبندی سه جلدی راهی بازار نشر شده است.